Economietje spelen

Paniek! Moord! Brand! Amerika is AA+! Griekenland gaat vallen! Cyprus gaat vallen! Spanje en Italië gaan vallen! De beurzen crashen, je huis is niets meer waard, net als je pensioenplan. De goudbroodjes vliegen over de toonbank, Zwitserse Francs en Japanse Yens idem. Kopen dus. Maar ja, waarmee? En wat ga je ermee doen als je ze hebt dan? Is kapitalisme dood? Werkt marktwerking niet meer? 

Flashback. Het is 1990. Ofzo. Kleine, onbezorgde Boudewijn speelt met zijn vriendjes op het pleintje achter zijn huis. Meestal werd er gevoetbald, maar op een goede dag besloten we wat anders te doen. Ik weet niet zo goed of we er een naam voor hadden, maar het had goed economietje kunnen heten. Wat we hadden bedacht, was een soort real life role-playing game, waarbij iedereen een winkeltje had of dienst aanbood. De een had een snoepwinkel, de ander een fietsenwinkel (of we eerst allemaal even onze fiets konden inleveren) en een derde een limonadewinkel. Dat werk. Iedereen had van tevoren zijn eigen geld gemaakt om dingen bij elkaar te kunnen kopen.

Er waren geen afspraken gemaakt over maximumbedragen, waardoor die nogal uiteen liepen. Terwijl ik met briefjes van 10 rondliep, had een hebberig vriendje briefjes van 1000 gemaakt. Zodra de snoepverkoper al dat kapitaal in de gaten kreeg, steeg de prijs per snoepje per direct van 50 naar 5000. Logisch, want anders was hij meteen zijn hele voorraad kwijt geweest. Maar voor mij betekende het dat de snoepjes onbetaalbaar waren geworden. Er zat dus maar een ding op: geld bijdrukken. Ik pakte mijn viltstift, en binnen twee tellen was een briefje van 10 veranderd in een briefje van 10.000. Dat ging makkelijk! Het duurde niet lang voordat de snoepverkoper de inflatie in de gaten kreeg, en ook zijn stift erbij pakte. De prijs van snoepjes steeg weer met een factor 1000, waardoor honger en ondervoeding voor iedereen opeens weer reële gevaren werden.

Je snapt hoe het afliep. Het spel mondde uit in een wedstrijdje wie de meeste nullen op zijn briefjes kon proppen. Hyperinflatie volgens het boekje. Het hele spel heeft misschien een half uur geduurd, want er was geen reet aan. We hebben het ook nooit meer gespeeld, maar het is me wel altijd bijgebleven, omdat ik het idee had dat we iets interessants hadden ontdekt.

Bovenstaand verhaal met moraal is waar gebeurd. No shit. Achteraf is het jammer dat we het niet nog een paar keer hebben gespeeld, maar dan met een vastgesteld startbedrag. Als de snoepverkoper dán zijn prijs had laten stijgen, hadden we geen inflatie ontdekt, maar concurrentie. De dure snoepwinkel zou failliet gegaan zijn. Marktwerking! Mooi man! Economie is in wezen zó simpel, dat kleine kinderen het begrijpen.

Hoe kan het dan dat de wereld economie zo´n bende is geworden? Doet marktwerking het niet meer? Is kapitalisme dood? Zouden kinderen die vandaag hetzelfde spelletje spelen als ik toen, andere mechanismen ontdekken? Lijkt me niet. Behalve als de vader van de eigenaar van de failliete snoepwinkel, een Amerikaanse of Europese politicus is. In dat geval zou hij voor zijn zoon een bailout regelen, zodat hij zijn slechte snoepwinkel kan blijven runnen. Vader gaat daarmee voorbij aan het basisprincipe van marktwerking; eerlijke concurrentie. Zolang er niemand word out-gebaild, worden de slechte snoepwinkels vanzelf voorbijgestreefd door hun efficiëntere concurrenten. Wie niet zijn best doet, of niet slim of vernieuwend genoeg is, haalt het niet.

Doordat vader de slecht functionerende snoepwinkel overeind houdt, gebeuren er twee dingen gelijktijdig. A) Er worden lage kwaliteit snoepjes geproduceerd. B) Niemand heeft zin om betere snoepjes te maken, want je kan het nooit winnen van een concurrent met een vader die hem maar geld blijft geven. Het resultaat van al het geld dat vader uitgeeft, is dus dat iedereen smerige snoepjes aan het eten is. Dat dat niet zo bijdehand is, kan ieder klein kind je uitleggen.

2 thoughts on “Economietje spelen

  1. Ha, weer een mooi verhaal Bou! Je moet de TED talk kijken over “The world peace game” (de eerste 5 min zijn geleuter, die moet je maar overslaan). Dát hadden we als kind moeten spelen, super vet! :)

Add Comment Register



Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>